Yeni Sayfa 3

PLÂNLAR

Plan bir sonuç ve verilen bir karar iken, planlama bir süreçtir. Kararların verilmesi ile süreç tamamlanır.

Planlama herhangi bir konu ile ilgili olarak ne, ne zaman, nasıl, nerede, kim tarafından, neden, hangi maliyetle ve hangi sürede sorularına cevap vermeye çalışır. Bir başka deyişle plan, gelecekte ulaşılmak istenen durum ve gerçekleştirilmek istenen durumların bugünden kararlaştırılmasıdır. Dolayısıyla planlamak ve karar vermek aynı anlama gelmektedir.

Planlama süreci yönetim kavramının en önemli bölümlerinden birisidir. Planlama süreci bir karar alma sürecidir ya da alınan kararların toplamıdır. Alınan kararların özelliği, gelecek zaman içinde ulaşılmak istenen hedefleri veya durumları işaret ediyor olmalıdır.

Planlama sürecinin iki temel özelliği bulunmaktadır. İlki, planlamanın geleceğe dönük bir düşünme, değerleme, araştırma ve inceleme işi olmasıdır. Planlama geleceğe bakmak demektir, bu nedenle "belirsizlik" kavramı ile yakından ilişkilidir. Gelecekteki şartların ne olacağının bilinmemesi, planlamayı bir çeşit "geleceği tahmin" işi haline getirmektedir. İkinci göze çarpan özellik ise, planlama ile risk, amaç ve varsayımlar arasındaki ilişkilerdir. Aslında karar verme sürecinde amaç, risk ve varsayımlar daima mevcuttur. Planlama süreci ise bu ilişkilerin açık ve net bir biçimde ortaya konması, tartışılması ve sonunda akılcı bir karar verilmesidir.

Plânlama geleceğe yöneliktir ve alınacak kararları içerir. Plânlama tahmin gücü ister, seçme ve karar verme becerisi gerektirir. Bunlar bir bütün olarak ele alındığında, dünün plânlamasını yapamayacağınız açıkça ortadadır. O halde plânlamada eldeki kaynakları iyi değerlendirme, en uygununu seçme, olabilecek değişiklikleri hesaba katma ve isabet kaydetme büyük önem taşır.

Basit bir örnekle konu açılmak istenirse; göreve yeni başlayan bir posta dağıtıcısı mektupları çantasına doldurup, dağıtıma başlarsa sadece bir sokağa değil, aynı apartmana bile birkaç kez uğramak zorunda kalacaktır. Oysa, önceden dağıtacağı adreslere göre mektupları tasnif edip dağıtıma sonra başlarsa, işini daha kısa zamanda ve daha az emek sarfı ile yapabilecektir.

Her alanda olduğu gibi eğitim-öğretim faaliyetlerinde de plânlı davranılmadığı takdirde zaman, emek ve para israfına yol açılmış olacaktır. Eğitim-öğretim bilimsel ve profesyonel bir çalışma olup, plânlı çalışılmadığı takdirde amaca ulaşılması mümkün değildir.

Eğitim-öğretim kurumlarında, eğitim etkinliklerine ve derslere hazırlıklı girmek yasal yönden zorunlu, eğitsel yönden gereklidir. Eğitim- öğretim plânlı, programlı olarak yapılan geliştirici bir çalışmadır. Eğitim-öğretimin etkin ve verimli olabilmesi için plânlamaya gereken önemin verilmesi ve öğretmenlerin sınıflarına hazırlıklı girmeleri gereklidir.

Öğrenme ve öğretme sürecinde plân yapmak esastır. Ayrıca plân ve plânlama çalışmalarının zamanla güncelleştirilmesi ve ortaya çıkan öğretimle ilgili ihtiyaçlara cevap vermesi zorunludur. Ders işlenirken hazırlanan plânda yer alan başlıklar dikkate alınır.

Eğitim-öğretimde plânlı çalışma:

. Eğitim-öğretim etkinliğinde düşünceye açıklık kazandırır.

. Eğitim-öğretimin değerlendirilmesinin güvenilir olmasını sağlar.

. Hedeflere ulaştıracak en uygun öğrenme öğretme süreçleri ile araç ve gerecin seçilmesini, eğitim etkinliklerine ve derslere hazırlıklı girilmesini sağlar.

. Öğretim programında yer alan konuların, öğrencilerin bilgi ve beceri düzeyleri dikkate alınarak, ne zaman ve hangi süreler içinde işleneceğinin düzenlenmesini sağlar.

. Öğretmenin eğitim-öğretimde neyi, niçin ve nasıl yapacağını düşünmesini sağlayarak verimini arttırır.

. Öğretmen ve öğrencilere düzenli ve birlikte çalışma alışkanlığı kazandırır.

. Öğretmen ve öğrencileri dağınıklıktan kurtarır, ve düzenli çalışmasını sağlar.

. Hedeflere ulaştıracak en uygun öğrenme ve öğretme süreçleri ile araç- gerecin seçilmesini, derslere hazırlıklı girilmesini sağlar.

Plân yapmanın ilkeleri

. Her plân belli bir süreyi kapsayacak şekilde olur.

. Plan standart değil, gerektiğinde konu, süre ve uygulamada değişiklikler yapılabilecek esneklikte olur.

. Plân, eğitim-öğretimin hedeflerine ve öğretim kurumlarının özel amaçlarına uygun olur.

. Plân, öğretimin niteliğine ve seviyesine, konuya, öğretim dalına ve amacına uygun olur.

. Plânda öğretim programlarına göre konular belirlenerek konuların işlenişinde kullanılacak öğrenme-öğretme yaklaşımları, araç-gereç, kaynaklar, öğrenci etkinlikleri, gezi, gözlem ve deneyler göz önünde bulundurulur.

. Plânlama çalışmalarında öğrenme-öğretme süreci, etkin hale getirilerek eğitimdeki yeni gelişmeler, çevre özellikleri, öğrencilerin bireysel gelişim özellikleri (fiziksel, duygusal, bilişsel ve psikomotor) ile okul-çevre ilişkileri göz önüne alınır.

. Plânlar; öğrenci merkezli, bireyselleşmiş öğretim, tam öğrenme, aktif öğrenme-öğretme ve disiplinleri arası çalışmaları esas alan uygulanabilir etkinliklere dayalı olur.

Eğitim-öğretim çalışmalarında; ünitelendirilmiş yıllık plân ve ders plânı olmak üzere iki çeşit plân hazırlanır.

Ünitelendirilmiş yıllık plân ve ders plânları, okulun yöneticileri, zümre öğretmenleri, şube öğretmenleri ve ders öğretmenlerinin ortak katkılarıyla hazırlanır. Ders plânlarının tek tip olması zorunlu değildir. Farklı eğitim teorilerine uygun plânlar yapılabilir. Okul yönetimi bu iş birliğinin sağlanması için gerekli plânlamayı ve görevlendirmeleri yapar. Her öğretmen istenildiğinde ünitelendirilmiş yıllık plân ve günlük ders plânını okul müdürü ile denetleme yetkisi olanlara göstermek zorundadır.

Her eğitim-öğretim yılı sonunda ünitelendirilmiş yıllık plân ve günlük ders plânları; okulun yöneticileri, zümre öğretmenleri, şube öğretmenleri ve ders öğretmeninin katılacağı bir toplantıda değerlendirilir. Okul yönetimi tarafından tutanakla belirlenen plânlama çalışmalarında görülen eksikliklerin ve yanlışlıkların bir sonraki eğitim-öğretim yılında yenilenmemesi için gerekli önlemler alınır.

Ünitelendirilmiş yıllık plân: Ünitelendirilmiş yıllık plân, öğretim yılı süresince ders vermekle yükümlü olunan sınıflarda, program uyarınca belli üniteleri ya da konuları hangi aylarda yaklaşık olarak ne kadar zamanda işleyeceklerini gösteren, duruma göre zümre öğretmenler kurulu veya şube öğretmenler kurulu tarafından ortak hazırlanarak ders yılı başında okul yönetimine verilen çalışma plânıdır.

Ünitelendirilmiş yıllık plân aylara göre haftalık çalışma süresini gösterir. Ünitelendirilmiş yıllık plân hazırlanırken aşağıdaki hususlar göz önünde bulundurulur:

. Plân öğretim yılının başında hazırlanır.

. Zümre öğretmenleri ve şube öğretmenleri hangi sınıflarda ve hangi günlerde derslerinin olduğunu öğrenir.

. Önerilen süre bölümünde, her ay hangi sınıfta haftada kaç saat ders okutulacağı belirlenir.

. İşlenecek derslere ait ünitenin kaç konuya ayrılacağının mümkün olacağı ve konunun işlenişi için kaç ders saatine ihtiyacı olacağı saptanır.

. Zümre öğretmenleri, haftalık ders saatleri toplamına ve aylar, yarıyıl esasına göre bir öğretim yılında toplam kaç gün ve kaç saat ders işleneceğini saptanarak çalışma takvimi hazırlanır.

. Zümre öğretmenler kurulu ve şube öğretmenler kurulunda gezi, gözlem, inceleme, deney, ödev ve değerlendirme çalışmalarının belli hafta veya günler de toplanıp toplanmadığını araştırılır, bu konuda ortak önlemler alınmasını sağlanır.

. Hazırlanan plân okul müdürüne öğretim yılının başlamasından itibaren 15 gün içinde onaylattırılır.

. Öğretmen, ünitelendirilmiş yıllık plânın onaylanmış bir örneğini yararlanmak üzere yanında bulundurur. Yıl içinde meydana gelebilecek aksaklıkları nedenleri ile birlikte not eder.

Ders plânı:

Ders plânı, bir ders için o dersle ilgili eğitim programlarında yer alan ve birbirleriyle ilişkili öğrenci kazanımlarını ( hedef ve hedef davranışlarını) bir ya da birkaç ders saatinde işlenecek konu örüntüsünü, konuya ilişkin deney, tartışma soruları, proje ve ödevleri, uygulama çalışmalarını, ders araç-gerecini içine alan birinci derecede sorumlu olduğu, zümre öğretmenleri ile şube öğretmenlerinin ortak katkısıyla ders öğretmenlerince önceden hazırlanan plândır.

Ders plânı, belli bir ders için bir ya da birden çok ders saatinde işlenecek konuların plânlamasıdır. Ders plânında yer alan öğrenme-öğretme etkinlikleri öğrencilerin katkısıyla gerçekleştirilir. Ders plânının uygulanmasından ders öğretmeni sorumludur.

Bu plân ilköğretim okullarının 1-5 inci sınıflarında günlük plân diğer sınıf ve kurumlarda ise ders plânı olarak uygulanır ve ders plânı, okul müdürü ve müfettişlerce denetlenir.

Ders plânı;

. Eğitim-öğretim çalışmalarını düzensizlikten kurtarır.

. Öğrenme ve öğretme sürecinin etkili ve verimli kullanılmasını sağlar.

. Her dersin eğitim programına ve konuların özelliklerine uygun olarak işlenmesini sağlar.

. Derslerde sürekliliği sağlar.

. Öğrenme ve öğretme sürecinde gerçekleştirilen etkinlikleri belgeler.

. Eğitimde fırsat ve imkân eşitliğini gerçekleştirmede katkı sağlar.

. Eğitim-öğretim sürecinin ve ders programlarının değerlendirilmesinde geri bildirim sağlar.

Ders plânı hazırlanırken;

. Dersin öğretim basamağındaki diğer derslerle olan ilişkisi,

. İşlenecek konu örüntüsü,

. Öğrencinin kazanımları ve hedef davranışları,

. Konunun işleneceği tarih ve olası süre,

. Konunun en etkin biçimde işlenebilmesi için gerekli olan eğitim araç-gereç ile başvurulacak kaynakları,

. Öğrenme-öğretme süreçlerine yönelik etkinlikler, gerekiyorsa güvenlik önlemleri, deney ve gözlemi,

. Konunun işleneceği sınıftaki öğrencilerin bireysel özellikleri ve farklılıklarının öğretim sürecinde göz önünde bulundurma,

. İhtiyaçlarını belirleme ve öğrenme-öğretme yaşantılarında değerlendirme süreci,

. Öğrenme-öğretme sürecini değerlendirmeye yönelik ölçme etkinlikleri ve değerlendirme yaklaşımı

tesbit edilir.

Ek:1

……....... OKULU ............. DERSİ ................ SINIF

ÜNİTELENDİRİLMİŞ YILLIK DERS PLANI

SÜRE			ÜNİTE : ............................................................
AY	HAFTA	DERS SA.	HEDEF VE DAVRANIŞLAR	KONULAR	ÖĞRENME-ÖĞRETME YÖNTEM VE TEKNİKLERİ	KULLANILAN EĞİTİM TEKNOLOJİ LERİ ARAÇ VE GEREÇLERİ	DEĞERLEN DİRME (Hedef ve Davranışlara Ulaşma Düzeyi)
EYLÜL	*1. HAFTA*
	*2. HAFTA*
	*3. HAFTA*
	*4. HAFTA*

Örnek:1

DERS PLÂNI

BÖLÜM 1

Dersin adı
Sınıf
Ünitenin Adı/No
Konu
Önerilen Süre

BÖLÜM II

Öğrenci Kazanımları /Hedef ve Davranışlar
Ünite Kavramları ve Sembolleri/Davranış Örüntüsü
Güvenlik Önlemleri (Varsa):
Öğretme-Öğrenme-Yöntem ve Teknikleri
Kullanılan Eğitim Teknolojileri-Araç, Gereçler ve Kaynakça * Öğretmen * Öğrenci
Öğretme-Öğrenme Etkinlikleri:
• Dikkati Çekme • Güdüleme • Gözden Geçirme • Derse Geçiş • Bireysel Öğrenme Etkinlikleri (Ödev, deney, problem çözme vb.) • Grupla Öğrenme Etkinlikleri (Proje, gezi, gözlem) • Özet

BÖLÜM III

Ölçme-Değerlendirme

• Bireysel öğrenme etkinliklerine yönelik Ölçme- Değerlendirme

• Grupla öğrenme etkinliklerine yönelik Ölçme-Değerlendirme

• Öğrenme güçlüğü olan öğrenciler ve ileri düzeyde öğrenme hızında olan öğrenciler için ek Ölçme-Değerlendirme etkinlikleri

Dersin Diğer Derslerle İlişkisi

BÖLÜM IV

Plânın Uygulanmasına İlişkin Açıklamalar

Ders/Sınıf Öğretmeni

Uygundur .../.../...

İmza

Adı Soyadı

Okul Müdürü

AÇIKLAMALAR

1) Örnek ders plânının içeriği aynı kalmak koşulu ile biçimsel olarak değiştirilebilir.

2) Bu ders plânı, öğretmeni ilgili ders programında yer alan birbiri ile ilgili kazanımlar, hedef ve hedef davranışlar dikkate alınarak aynı ders için bir günde işlenebilecek ders saatinden daha fazla ders saati için yapılabilir.

3) Bu plân dersin kapsamı, öğrenci özellikleri, okulun ve çevrenin özellikleri dikkate alınarak her ders için ayrı ayrı yapılabilir.

Bu ders plânı ilköğretim 1-5 sınıflar ile okul öncesi eğitim kurumlarında her bir ders için ayrı ayrı olmak kaydıyla günlük plân olarak yapılır.